Phát hành Tháng 09/2026
Trịnh Hoàng Liên |
Lương Bích Thuận |
DẪN NHẬP:
Luật Thương mại điện tử 2025 ra đời nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý đáp ứng sự bùng nổ của kinh tế số với các mô hình kinh doanh mới, các hình thức giao dịch xuyên biên giới đa dạng về chủ thể, phức tạp về bản chất. Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP (“Nghị định 248”) hướng dẫn luật có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2026 đã thống nhất và hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử (“TMĐT”) vốn trước đây được quy định tại các văn bản dưới luật Nghị định 52/2013/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP, Nghị định 146/2025/NĐ-CP và Nghị quyết 66.16/2026/NQ-CP sửa đổi mới nhất về hồ sơ thông báo/đăng ký TMĐT (gọi chung là “Nghị định 52”). Đặc biệt, Nghị định 248 đã quy định cụ thể phạm vi các nền tảng TMĐT thuộc diện phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký, trình tự, thủ tục tương ứng và các yêu cầu tuân thủ mới đối với các chủ thể có liên quan đến hoạt động TMĐT.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ website, ứng dụng TMĐT đã được xác nhận thông báo hoặc đăng ký hoạt động theo Nghị định 52 sẽ chỉ có thời hạn một năm (đến hết ngày 30 tháng 06 năm 2027) để thực hiện việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ thông báo, đăng ký theo quy định mới. Bài viết dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp có quản lý, vận hành nền tảng TMĐT cập nhật được các điểm mới để thực hiện thủ tục thông báo, đăng ký nền tảng TĐMT theo quy định hiện hành.
1.PHÂN LOẠI NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ CÁC TRƯỜNG HỢP PHẢI THÔNG BÁO/ĐĂNG KÝ
Luật thương mại điện tử 2025 thay đổi hướng tiếp cận, cách thức phân loại các loại hình nền tảng TMĐT dựa trên cách thức vận hành, chủ thể tham gia, mô hình kinh doanh của nền tảng một cách toàn diện hơn so với quy định trước đây.
Nghị định 52 trước đây phân chia các loại hình website TMĐT, ứng dụng bán hàng, website/ứng dụng cung cấp dịch vụ TMĐT, sàn giao dịch TMĐT, website khuyến mại trực tuyến, website đấu giá trực tuyến,… để xác định các nền tảng cần phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với cơ quan có thẩm quyền. Theo quy định mới, các thuật ngữ này đã được thống nhất trong khái niệm “nền tảng thương mại điện tử” – mọi nền tảng số được thiết lập để thực hiện hoạt động TMĐT và được phân loại dựa trên bản chất hoạt động gồm: (1) nền tảng TMĐT kinh doanh trực tiếp tương ứng với các website, ứng dụng bán hàng trực tiếp; (2) nền tảng TMĐT trung gian tương ứng với các website/ứng dụng cung cấp dịch vụ TMĐT; (3) mạng xã hội hoạt động TMĐT và (4) nền tảng TMĐT tích hợp.
Theo Nghị định 248, thủ tục thông báo chỉ áp dụng đối với nền tảng TMĐT kinh doanh trực tiếp có chức năng đặt hàng trực tuyến trong nước (trước đây được gọi là website TMĐT bán hàng hoặc ứng dụng bán hàng có chức năng đặt hàng trực tuyến). Đối với các nền tảng TMĐT trong nước thuộc các nhóm (2), (3) và (4) nêu trên, chủ quản nền tảng phải thực hiện thủ tục đăng ký và được Bộ Công Thương xác nhận trước khi vận hành.
Riêng đối với các nền tảng TMĐT nước ngoài có hoạt động TMĐT tại Việt Nam, thủ tục đăng ký chỉ bắt buộc trong các trường hợp sau:
- Đăng ký trước khi vận hành tại Việt Nam khi nền tảng đó cho phép lựa chọn ngôn ngữ tiếng Việt hoặc sử dụng tên miền “.vn”; hoặc
- Đăng ký trong vòng 60 (sáu mươi) ngày kể từ ngày nền tảng đó đạt ngưỡng từ 100.000 (một trăm nghìn) lượt giao dịch với người mua tại Việt Nam trở lên trong 01 (một) năm kể từ ngày 01 tháng 01 năm dương lịch.
Như vậy, phạm vi các nền tảng phải thực hiện thủ tục đăng ký hiện nay không chỉ giới hạn ở các mô hình truyền thống như sàn giao dịch TMĐT, website đấu giá trực tuyến hoặc website khuyến mại trực tuyến. Thay vào đó, Nghị định 248 có một cách tiếp cận mở và hướng tới mọi hoạt động thương mại được thực hiện trên nền tảng. Các hoạt động đó theo Luật Thương mại là mọi hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác trên các nền tảng.
Để tham khảo các nền tảng TMĐT đã được xác nhận thông báo, đăng ký và được phân loại cụ thể, doanh nghiệp có thể tra cứu trên nền tảng Hệ thống Quản lý hoạt động thương mại điện tử của Bộ Công Thương theo đường dẫn: http://online.gov.vn/.
2. ĐIỀU KIỆN VỀ QUẢN LÝ, VẬN HÀNH NỀN TẢNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Mỗi loại hình nền tảng TMĐT cần đáp ứng các điều kiện về quản lý, vận hành chặt chẽ hơn so với các quy định trước đây. Các điều kiện này phải được đáp ứng trước khi nền tảng được vận hành, cụ thể như sau:
| STT | Loại hình nền tảng | Điều kiện về quản lý, vận hành |
| Nhóm nền tảng TMĐT của tổ chức, cá nhân trong nước | ||
| Nhóm 1 | Nền tảng TMĐT kinh doanh trực tiếp có chức năng đặt hàng trực tuyến |
|
| Nhóm 2 | Nền tảng TMĐT trung gian, mạng xã hội hoạt động TMĐT, nền tảng TMĐT tích hợp |
|
| 2.1 | không có chức năng đặt hàng trực tuyến, và nền tảng TMĐT tích hợp |
|
| 2.2 | có chức năng đặt hàng trực tuyến, livestream bán hàng |
|
| Nhóm nền tảng TMĐT của tổ chức, cá nhân nước ngoài | ||
| Nhóm 1 | Nền tảng TMĐT kinh doanh trực tiếp có chức năng đặt hàng trực tuyến có hoạt động TMĐT tại Việt Nam |
|
| Nhóm 2 | Nền tảng TMĐT trung gian, mạng xã hội hoạt động TMĐT, nền tảng TMĐT tích hợp có hoạt động TMĐT tại Việt Nam |
|
| 2.1 | không có chức năng đặt hàng trực tuyến |
|
| 2.2 | có chức năng đặt hàng trực tuyến, và nền tảng TMĐT tích hợp |
|
3. MỘT SỐ THAY ĐỔI QUAN TRỌNG
3.1. Yêu cầu ký quỹ đối với nền tảng TMĐT nước ngoài hoạt động tại Việt Nam
Nền tảng TMĐT trung gian có chức năng đặt hàng trực tuyến, mạng xã hội hoạt động TMĐT có chức năng đặt hàng trực tuyến, nền tảng TMĐT tích hợp nước ngoài có hoạt động TMĐT tại Việt Nam ngoài việc đăng ký hoạt động còn phải tiến hành ký quỹ tại một ngân hàng thương mại tại Việt Nam hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
Mức ký quỹ tối thiểu là 20 tỷ VNĐ được phong tỏa trong suốt thời gian hoạt động của nền tảng và chỉ được rút, sử dụng khi có văn bản chấp thuận rút tiền ký quỹ của Bộ Công Thương. Tiền ký quỹ chỉ được sử dụng để bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ về bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng tại Việt Nam theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc cơ quan trọng tài; Chấp hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động TMĐT; và thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước Việt Nam.
Nghị định 248 quy định các thủ tục về rút tiền ký quỹ, xử lý khoản tiền đã ký quỹ, giải chấp tiền ký quỹ, bổ sung tiền ký quỹ mà tổ chức, cá nhân chủ quản nền tảng TMĐT phải tuân thủ để tránh việc Bộ Công Thương chấm dứt đăng ký hoạt động.
3.2. Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực TMĐT
Nghị định 248 quy định về điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực TMĐT vẫn giới hạn ở các hình thức đầu tư gồm thành lập tổ chức kinh tế hoặc đầu tư góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực TMĐT theo Luật đầu tư. Tuy nhiên, quy định về các trường hợp phải xin ý kiến thẩm định của Bộ Công an về an ninh quốc gia mang tính trao quyền tự xác định cho đơn vị chủ quản nền tảng TMĐT thay vì phụ thuộc vào danh sách nhóm 5 doanh nghiệp dẫn đầu thị trường dịch vụ TMĐT do Bộ Công Thương công bố trước đây.
Cụ thể, nhà đầu tư nước ngoài chi phối tổ chức là chủ quản nền tảng TMĐT trung gian, mạng xã hội hoạt động TMĐT, nền tảng TMĐT tích hợp là nền tảng số lớn theo pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (nền tảng có từ 3.000.000 tài khoản người sử dụng hàng năm hoặc nền tảng trung gian có số lượng người dùng từ 3% dân số trở lên tại Việt Nam) phải có ý kiến thẩm định của Bộ Công an về an ninh quốc gia. Trong đó, nhà đầu tư nước ngoài chi phối tổ chức là chủ quản nền tảng TMĐT trung gian, mạng xã hội hoạt động TMĐT, nền tảng TMĐT tích hợp không chỉ được tính trên tỷ lệ nắm giữ quyền sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc trên 50% cổ phần có quyền biểu quyết của tổ chức mà còn mở rộng bao gồm:
- Nhà đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc bãi nhiệm đa số hoặc tất cả thành viên hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng thành viên, giám đốc hoặc tổng giám đốc của tổ chức;
- Nhà đầu tư có quyền quyết định các vấn đề quan trọng trong hoạt động kinh doanh của tổ chức bao gồm việc lựa chọn nền tảng công nghệ, hình thức tổ chức kinh doanh; lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh; lựa chọn điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh; lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn kinh doanh của tổ chức đó.
3.3. Xác thực điện tử danh tính người bán, người livestream bán hàng và người tiếp thị liên kết
Tài khoản của người bán, người livestream bán hàng và người tiếp thị liên kết phải được liên kết và xác thực với tài khoản định danh điện tử theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử (có hiệu lực từ ngày 28/09/2026), đồng thời đáp ứng các quy định pháp luật về TMĐT liên quan đến việc xác thực điện tử đối với các tài khoản này.
Nghị định 248 quy định trách nhiệm xác thực điện tử danh tính người bán trước khi cho phép bán hàng đối với: (i) chủ quản nền tảng TMĐT trung gian; (ii) chủ quản mạng xã hội hoạt động TMĐT có chức năng liên lạc trực tuyến và tích hợp công cụ thông báo xác nhận giao kết hợp đồng; và (iii) chủ quản nền tảng TMĐT tích hợp là nền tảng số lớn. Nghị định 248 cũng quy định cụ thể các thông tin phải được xác thực đối với người bán là cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài.
Đối với chủ quản nền tảng TMĐT có chức năng livestream bán hàng, chủ quản nền tảng có trách nhiệm xác thực danh tính người livestream bán hàng trước khi người này thực hiện hoạt động livestream bán hàng. Quy chế hoạt động livestream bán hàng của nền tảng phải quy định rõ đối tượng áp dụng, quy trình và hướng dẫn người livestream bán hàng thực hiện định danh, xác thực điện tử. Bên cạnh đó, tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết có trách nhiệm xác thực điện tử danh tính của người tiếp thị liên kết theo quy định pháp luật về định danh và xác thực điện tử. Trường hợp người livestream bán hàng hoặc người tiếp thị liên kết là người nước ngoài, Luật Thương mại điện tử 2025 cho phép xác thực danh tính thông qua các giấy tờ hợp pháp.
3.4. Trách nhiệm xử lý vi phạm trên nền tảng TMĐT
Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248 quy định trách nhiệm của các nền tảng TMĐT trong việc tiếp nhận và giải quyết phản ánh, yêu cầu và khiếu nại của người sử dụng. Đặc biệt, chủ quản nền tảng TMĐT trung gian và chủ quản mạng xã hội hoạt động TMĐT có chức năng đặt hàng trực tuyến là nền tảng số lớn phải thiết lập hệ thống trực tuyến trên nền tảng để tiếp nhận và giải quyết phản ánh, yêu cầu và khiếu nại. Các chủ thể này đồng thời phải áp dụng biện pháp rà soát, cảnh báo và tự động gỡ bỏ thông tin về hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật, cũng như ngăn chặn hành vi tái phạm trên nền tảng. Cần lưu ý rằng toàn bộ quá trình xử lý vi phạm của các nền tảng phải được lưu vết nhằm cho phép người sử dụng theo dõi tiến trình giải quyết và bảo đảm khả năng truy xuất dữ liệu khi các bên tham gia giao dịch hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu cung cấp thông tin theo quy định.
Ngoài trách nhiệm của chủ quản nền tảng TMĐT trong việc xử lý và ngăn chặn vi phạm trên nền tảng, Điều 21 Nghị định 248 cũng quy định trách nhiệm phối hợp của các chủ thể khác có liên quan. Theo đó, tùy từng trường hợp, các chủ thể này có thể phải phối hợp trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin, tạm dừng hoặc chấm dứt dịch vụ khi xảy ra vi phạm. Các chủ thể có liên quan bao gồm: (i) chủ quản nền tảng TMĐT được tích hợp trong nền tảng TMĐT tích hợp; (ii) tổ chức cung cấp dịch vụ hạ tầng kỹ thuật; (iii) tổ chức cung cấp dịch vụ logistics hỗ trợ TMĐT; (iv) tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và dịch vụ trung gian thanh toán; và (v) pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam.
3.5. Thủ tục thông báo/đăng ký
Thủ tục thông báo, đăng ký nền tảng TMĐT được thực hiện toàn bộ thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia.
Thời hạn xác nhận thông báo theo quy định mới vẫn giữ nguyên là 03 ngày làm việc, trong khi đó thời hạn xác nhận đăng ký tăng lên từ 03 ngày làm việc lên 07 ngày làm việc. Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền sẽ phản hồi xác nhận hồ sơ, yêu cầu làm rõ thông tin hoặc chấm dứt hồ sơ theo thời hạn và trình tự quy định đối với mọi loại hồ sơ đăng ký, thông báo.
4. QUY ĐỊNH CHUYỂN TIẾP
Theo quy định tại Điều 53 Nghị định 248, các nền tảng TMĐT (website, ứng dụng) đã được xác nhận thông báo hoặc đăng ký hoạt động trước ngày 01 tháng 7 năm 2026 được tiếp tục hoạt động theo nội dung đã xác nhận đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2027. Trong thời gian này, chủ quản nền tảng cần phải thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung hồ sơ đã xác nhận theo quy định mới.
5. KẾT LUẬN
Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248 đã thiết lập một khung pháp lý cụ thể và toàn diện hơn về nghĩa vụ thông báo/đăng ký đối với các nền tảng TMĐT, đồng thời thay đổi đáng kể cách thức phân loại nền tảng, điều kiện quản lý, vận hành và thủ tục thông báo/đăng ký.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, khi tiến hành cập nhật các hồ sơ đã thông báo, đăng ký theo quy định hiện hành, doanh nghiệp nên chủ động rà soát tình trạng pháp lý của nền tảng và xây dựng lộ trình chuẩn bị hồ sơ phù hợp để bảo đảm tuân thủ các yêu cầu mới và hạn chế gián đoạn trong quá trình vận hành nền tảng TMĐT tại Việt Nam.